Melkzuurbacteriën, essentieel </br>voor optimale vitaliteit

Melkzuurbacteriën, essentieel
voor optimale vitaliteit

Aan het einde van de 19e eeuw wordt voor het eerst een verband gelegd tussen darmstoornissen en wijzigingen in de darmflora*. In het kielzog van observaties volgt de ene ontdekking na de andere: aantonen en dan kweken van bepaalde melkzuurbacteriën die vervolgens als voedsel worden gebruikt om de gezondheid van de darm te herstellen*.

In de 20e en de 21e eeuw volgen de ontdekkingen van de verschillende microbiota in ons lichaam elkaar op. De kennis over hun rol en hun samenstelling wordt verfijnd en toont het belang aan van de melkzuurbacteriën en van hun stabiliteit voor de gezondheid van de gastheer. Hierbij treedt ook het verband tussen de verschillende microbiota duidelijk naar voren. Deze nieuwe inzichten laten zien hoe belangrijk het is om de diverse flora's te onderhouden, allereerst door de voeding, vervolgens door de levensstijl.

Een woordje geschiedenis…

In het begin van de 20e eeuw is Ilja Iljitsj Metsjnikov, een Russische microbioloog en Nobelprijs Geneeskunde, verwonderd door de levensduur van de Bulgaren. Zij zijn grote verbruikers van gefermenteerde producten, die zeer rijk zijn aan melkzuurbacteriën. Die worden zo genoemd omdat ze melkzuur produceren.

Hij besluit daaruit dat deze bacteriën een positief effect hebben op de darmen en de gezondheid. Toen werd yoghurt uitsluitend in de apotheek verkocht.

In dezelfde periode isoleert een Franse kinderarts, Henry Tissier, de bacterie Bifidobacterium breve uit de flora van gezonde kinderen die borstvoeding krijgen. Deze bacterie was niet aanwezig bij kinderen met diarree. Hij beveelt dus aan om ze deze bacteriesoort toe te dienen.

Tijdlijn van de probiotica: ontdekkingen en mijlpalen

undefined

undefined


De term probioticum (uit het Grieks pro (voor) en bios (leven)) wordt pas in 1953 voor het eerst gebruikt, door Kollath. De onderzoekers bestuderen dan grondig de werking van de bacteriën in de darm. Het deskundigencomité van de FAO/WGO legt in 2001 de volgende definitie van probiotica vast: "Levende micro-organismen die, wanneer ze in voldoende hoeveelheden worden toegediend, een gunstig gezondheidseffect op de gastheer hebben." Vandaag zijn de probiotica nog steeds het voorwerp van intensief onderzoek.

Melkzuurbacteriën zijn de voornaamste probiotica. Zij omvatten in het bijzonder de lactobacillen (van het genus Lactobacillus) en de bifidobacteriën (van het genus Bifidobacterium).

Ferments lactiquesProbiotica op uw bord

Zuivelproducten: yoghurt en gefermenteerde melk. Kaas.

Fruit en groenten: zuurkool (indien mogelijk rauw), vruchtensap zoals fruitkefir.

Uit de zee: gerookte vis.

Olijven, zuurdesembrood, worst, sojasaus, miso, tempé…

Melkzuurbacteriën en microbiota

Ons lichaam: 10% menselijke cellen en 90% microben!

Het menselijk lichaam herbergt inderdaad bacteriële ecosystemen, microbiota genaamd. De best bekende microbiota bevindt zich in de darm. Minder bekend zijn de microbiota van de luchtwegen, urinewegen, vagina, huid, mond en zelfs in de ogen. Dit geheel van micro-organismen, die alle in een specifieke omgeving leven, is daar niet toevallig en vervult talrijke functies, onder meer de bescherming van het lichaam tegen indringers.

De darmmicrobiota
Onze darm is een immense kweekvijver van bacteriën (1014 micro-organismen uit meer dan 1000 verschillende soorten), met zeer talrijke melkzuurbacteriën. Deze microbiota is eigen aan elk van ons, zoals onze vingerafdrukken, en leeft in evenwicht. De microbiota staat in voor drie essentiële functies voor onze gezondheid:

  • Een voedingsfunctie door de vertering van vezels, aminozuren, melksuiker of lactose; door de synthese en de opname van vitaminen (B2, B5, B6, B8, B12, K).
  • Een barrièrefunctie, via verschillende mechanismen, tegen het binnendringen en/of de vasthechting van pathogene kiemen in het lichaam;
  • Een immunitaire functie (rijping van het immuunsysteem, beheersing van allergie…).

Deze voordelen hangen af van de soort bacteriën. Sommige werken in op de spijsvertering (Lactobacillus paracasei, L. acidophilus, L. plantarum, Bifidobacterium longum…), andere op de immuniteit, meer bepaald Lactobacillus rhamnosus LGG (die het onderwerp was van zeer talrijke publicaties).

Microbiota in de vagina en de urinewegen
De vaginale microbiota wordt sterk overheerst (95%) door levende micro-organismen van het genus Lactobacillus. Een tweede groep, die van de bifidobacteriën, maakt ook deel uit van de vaginale ecologie. Deze melkzuurbacteriën evolueren in gemeenschappen en bekleden de vaginawand. Zij vormen zo een beschermende biofilm en stimuleren de plaatselijke immunitaire processen.

Weetje: in tegenstelling tot wat als zeker vaststond, is de urine niet steriel! De blaas herbergt eveneens een specifieke microbiota, waarin lactobacillen overheersen.

De microbiota van de luchtwegen en de longen
De luchtwegen beschikken over een eigen zuiveringssysteem en werden lang als een steriel milieu beschouwd bij gezonde personen. Vandaag weten we dat dit niet zo is: ook de luchtwegen bevatten een gediversifieerde microbiota, die ook melkzuurbacteriën bevat.

www.medecinesciences.org/articles/medsci

De microbiota: broos evenwicht, nauw met elkaar verweven

• Elke microbiota heeft een broos evenwicht.
Onevenwichtige voeding, langdurig gebruik van antibiotica of bepaalde schimmelwerende producten, maar ook stress, verminderde immuniteit verstoren het evenwicht van deze microbiota in het algemeen en doen zo een kwetsbaar terrein ontstaan, met gevaar voor besmetting door een pathogene kiem (vandaar urinaire of vaginale hinder die het dagelijks comfort verstoren) of spijsverteringsongemakken, een verzwakt immunitair terrein…

• Bepaalde microbiota zijn ook onderling afhankelijk:
Zo stellen we een sterke (kwalitatieve en kwantitatieve) gelijkenis vast tussen de aanwezige bacteriën in de vaginale en de intestinale microbiota,
met een profiel dat eigen is aan elke vrouw [1]. De microbiota in de darm kan dan ook beschouwd worden als een bacteriereservoir voor de microbiota in de vagina.
Bij de orale inname van melkzuurbacteriën zien we dat de stammen de gastro-intestinale microbiota koloniseren voordat zij naar de genitale slijmvliezen migreren om zich daar te vestigen en hun rol te vervullen: de totale hoeveelheid lactobacillen in de vagina neemt toe vanaf de 7e dag van inname met herstel van de vaginale pH en zuivering van de plaatselijke flora [2]. Op dezelfde manier kan een verstoord bacterieel evenwicht in de vagina andere bacteriën in de blaas laten woekeren en zo urinaire hinder veroorzaken [3].Wij weten vandaag ook dat de darmmicrobiota een doorslaggevende rol speelt in het op gang brengen en de aanpassing van de immuunrespons, niet alleen in het spijsverteringsstelsel, maar ook op afstand, ter hoogte van de longen [4]. De aantasting van de darmmicrobiota kan immers gevolgen hebben voor de luchtwegen en bijvoorbeeld het verschijnen van allergieën in de hand werken.

[1] EL AILA, N. A. et al. Strong correspondence in bacterial loads between the vagina and rectum of pregnant women. Res. Microbiol. 162, 506–513 (2011).
[2] STRUS, M. et al. Studies on the effects of probiotic Lactobacillus mixture given orally on vaginal and rectal colonization and on parameters of vaginal health in women with intermediate vaginal fl ora. Eur. J. Obstet. Gynecol. Reprod. Biol. 163, 210–215 (2012).
[3] https://blog.santelog.com/2017/04/02/microbiote-vaginal-pourquoi-linfection-urinaire-suit-souvent-les-rapports-sexuels-plos-pathogens/

[4] Samuelson DR et al. Regulation of lung immunity and host defense by the intestinal microbiota. Front Microbiol. 2015; 6: 1085.

Melkzuurbacteriën, essentieel voor levenskracht, vitaliteit

Sommige factoren kunnen de elementen van de flora wijzigen, en bijgevolg hun onderling evenwicht. Onevenwichtige voeding, stress, vermoeidheid kunnen het evenwicht verbreken en de flora destabiliseren. Mogelijke gevolgen hiervan zijn opgezette buik, moeilijke vertering en/of wijziging van het weerstandsvermogen.

De regelmatige aanvoer van melkzuurbacteriën of probiotica is dus essentieel voor levenskracht, vitaliteit.