Opgelet, gevoelige gewrichten!

Opgelet, gevoelige gewrichten!

Ons lichaam telt bijna 400 gewrichten, waarvan sommige elke dag sterk belast worden. Deze echte 'scharnieren' tussen twee botten zijn onontbeerlijk om bewegingen te kunnen uitvoeren. Talrijke factoren beïnvloeden hun - doorgaans trage - aantasting en leiden dan tot onomkeerbare letsels.

En toch is gewrichtshinder, met al zijn gevolgen voor de levenskwaliteit, niet onvermijdelijk. We kunnen het optreden en de verschijnselen ervan beperken door eenvoudige oplossingen via onze leefstijl- en voedingsgewoonten.

Een paar vragen over onze gewrichten

1 • Waaruit bestaat een gewricht?

Een gewricht is de verbinding tussen de uiteinden van 2 botten. Die zijn bedekt met kraakbeen, een sterke, zeer gladde substantie, die 'gevoed' en gesmeerd wordt door het synoviale vocht (zoals olie in een motor). Deze slijmerige vloeistof zorgt ervoor dat de botten zonder belasting over elkaar kunnen glijden en geeft het gewricht een hoog schokdempend vermogen.

Het kraakbeen bevat geen bloedvaten en wordt « gevoed » en gesmeerd door het synoviale vocht, een slijmerige vloeistof die ervoor zorgt dat de botten zonder belasting over elkaar kunnen glijden en zo de beweeglijkheid verhoogt en tegelijk het gewricht een hoog schokdempend vermogen geeft.

Het kraakbeen bestaat voor 70 tot 80% uit water en een netwerk van vezels en eiwitten:

  • Collageenvezels geven het gewricht stevigheid en weerstand.
  • Hyaluronzuur zorgt voor elasticiteit.
  • De proteoglycanen bestaande uit glucosamine en chondroïtine, echte sponzen die het vocht vasthouden, zorgen ervoor dat het gewricht schokken kan opvangen.

Chondrocyten zijn gespecialiseerde cellen die het kraakbeen vernieuwen door deze collageenvezels en chondroïtine aan te maken.

Het kraakbeen bevat geen bloedvaten en wordt « gevoed » en gesmeerd door het synoviale vocht, een slijmerige vloeistof die ervoor zorgt dat de botten zonder belasting over elkaar kunnen glijden en zo de beweeglijkheid verhoogt en tegelijk het gewricht een hoog schokdempend vermogen geeft.

2 • Artrose of artritis, wat is het verschil?

Het is niet eenvoudig om artrose en artritis van elkaar te onderscheiden. Beide aandoeningen worden door reuma veroorzaakt en leiden tot gewrichtspijn, maar hun mechanismen zijn verschillend.

Het achtervoegsel « -itis » wijst op een ontsteking van een orgaan of weefsel. Per definitie is artritis dus een gewrichtsontsteking. Artrose daarentegen is een geleidelijke mechanische slijtage van het kraakbeen, die ook gepaard gaat met een ontsteking!

Zo kan iemand met artrose pijn hebben door « opstoten van artritis ».

ARTRITIS ARTROSE
Geheel vans inflammatoire gewrichtsziekten Mechanische destructie van het gewrichtskraakbeen, samengaand met een ontsteking
Pijn bij rust, vooral 's nachts. Kan wegebben na enige inspanning en ontroesting van de gewrichten Pijn tijdens inspanning en beweging. Vermindert bij rust.
Omkeerbaar, behandelbaar Onomkeerbaar

2 • Is gewrichtshinder hetzelfde als reuma hebben?

Inderdaad, zelfs al omvat deze ruime term zowel kraakbeenaantastingen, die we artrose of degeneratief reuma noemen (het hoofdonderwerp van ons artikel), en gewrichtsdestructie door aantasting van het immuunsysteem die ontstekingen veroorzaakt (we hebben het dan over inflammatoir reuma of artritis). Het proces is in beide gevallen traag en kan onopgemerkt verlopen (zoals bij artrose).

3 • Is de link artrose - veroudering correct?

Nee, artrose kan op elke leeftijd optreden. De oorzaken zijn velerlei: opeenstapeling van microtrauma's, fysieke overbelasting, overgewicht, erfelijke voorbeschiktheid, voeding. Zij kan bij een zwaar trauma optreden, ongeacht de leeftijd. Toch lijdt slechts 3% van de bevolking onder 45 jaar aan artrose, tegen 65% na 65 jaar en 80% boven 80 jaar.

4 • En het geslacht in dit alles?

Vrouwen zijn hierin niet gelijk aan mannen. Artrose komt frequenter voor bij vrouwen boven 50 jaar. Oorzaak: de oestrogenen. Chondrocyten bezitten namelijk oestrogeenreceptoren. Hun stimulatie lokt de synthese van groeifactoren uit. Na de menopauze is er een sterke daling van de oestrogenen en vermindert dus ook de synthese van deze groeifactoren.

5 • Weergevoelige gewrichten, mythe of realiteit?

Er wordt vaak beweerd dat de regen de gewrichtshinder weer aanwakkert. Dit werd ontkracht door de Franse Academie voor geneeskunde, die geen verband kon bevestigen tussen luchtdrukschommelingen en de opflakkering van de gewrichtslast. Dit verband zou eerder te maken hebben met sedentariteit: bij slecht weer gaan mensen niet naar buiten en zijn ze geneigd om te blijven zitten, wat de last in de hand werkt. Veel bewegen is dus belangrijk! Het staat daarentegen wel vast dat reumapatiënten zich beter voelen met de warmte van een bedkruik of haardroger.

Wist u dat?

Inflammatoir reuma verschijnt dikwijls bij jongvolwassenen en kan zelfs kinderen treffen (juveniele artritis en spondylarthritis ankylopoetica).

Bij topsporters is het risico op artrose van de knie of de heup hoger dan 85%. Voetballers, handbal- en hockeyspelers lopen het meest risico.

's Morgens moeilijker op gang, stijf en stram? Ik zorg voor mijn gewrichten

Door in te grijpen op omgevingsfactoren

ik rook niet: roken is een potentieel uitlokkende factor van inflammatoir reuma;

ik speel overtollige kilo's kwijt: overgewicht drukt op de gewrichten en gaat gepaard met een drie- tot viermaal hoger risico op artrose van de knie en de vingers.

ik sport, maar zonder te overdrijven: sporten houdt de gewrichten soepel. Maar overdaad schaadt => verstandig sporten en de activiteiten afwisselen om niet altijd dezelfde gewrichten te belasten. Zacht voor de gewrichten: fietsen en zwemmen. Agressiever, vooral op harde grond, met weinig schokdemping: hardlopen, tennis, squash.

ik beperk stress: het is algemeen bekend dat herhaalde stress de gevoeligheid verhoogt.

Door in de keuken te handelen

Ik kies een plaat "gewrichten":

  • Ik kies een gunstig menu voor mijn 'gewrichten' met op het menu groenten en fruit rijk aan alkaliserende mineralen. Een overmaat aan zuren afkomstig van vlees, geraffineerde suikers, zout… tast de weefsels aan. Gevoelige gewrichten kunnen onthullend zijn. 
  • Ik kies ook voor polyfenolen en andere stoffen met oxidatieremmende eigenschappen (ik gebruik kruiden, alle kruiden verdrijven oxidatieve stress, ik kies voor een kleurrijk bord).
  • Omega-3 uit kleine wilde vissoorten of koolzaad- en walnotenolie.
  • Ik drink (water, groene thee, kruidenthee), vergeet niet dat het kraakbeen voor 75% uit water bestaat.
  • Ik verlaag de bereidingstemperatuur: op hoge temperatuur worden er geglyceerde eiwitten gevormd, stoffen die een toename uitlokken van ontstekingsmoleculen, die heel agressief zijn voor de gewrichten.