De dikke darm: transit & detox

De dikke darm: transit & detox

De dikke darm is een belangrijke schakel in het spijsverteringsstelsel: hij is verantwoordelijk voor de opname van de laatste voedingsstoffen uit de voedselvertering, alvorens de afvalstoffen in de vorm van ontlasting te verwijderen. Als deze afvalstoffen niet goed verwijderd worden, kan de dikke darm snel overbelast raken en kan ongemak optreden... Een detox of ontgifting van de dikke darm helpt dan beter elimineren en kan nuttig en doeltreffend zijn om je welbevinden te hervinden!

De dikke darm als kern van het welbevinden

De dikke darm, ook wel colon genoemd, is ongeveer 1,50 m lang. Hij ligt tussen de dunne darm en het rectum, maakt deel uit van het spijsverteringskanaal en neemt er een essentiële plaats in. De dikke darm voltooit immers de assimilatie van voedingsstoffen uit de spijsvertering en neemt water op om bij te dragen tot de waterbalans van het lichaam en in te staan voor de consistentie van de ontlasting die vervolgens wordt verwijderd. Hij speelt dus een sleutelrol in de eliminatie van afvalstoffen uit het lichaam.

De stoffen bewegen in de dikke darm voort door een reeks spiersamentrekkingen. De darm is immers omgeven door gladde spieren, die onafhankelijk van onze wil samentrekken: dit verschijnsel, peristaltiek genoemd, is de oorsprong van de spijsverteringstransit. Een goede afvoer van afvalstoffen is dus enkel mogelijk dankzij een goede transit!

De dikke darm is ook de thuisbasis van miljarden goede bacteriën die de darmmicrobiota vormen. Deze microbiota is betrokken bij de spijsvertering en de regeling van de immuniteit, en speelt een cruciale rol in onze gezondheid. Minder bekend is dat de dikke darm ook een hele reeks neuronen herbergt die het enterische zenuwstelsel vormen. Om deze reden wordt de dikke darm soms het tweede brein genoemd. Deze zenuwcellen zorgen voor echte communicatie tussen de hersenen en de darm, maar ook met de microbiota.

Met 200 miljoen neuronen, miljarden bacteriën en zijn sleutelrol in de assimilatie van de nutriënten en de eliminatie van de afvalstoffen, begrijpen we beter het belang om een gezonde dikke darm en vlotte transit in stand te houden!

Bron: SNFGE – Société Nationale Française de Gastro-Entérologie

Een goede transit om goed te elimineren

Darmtransitstoornissen komen zeer frequent voor. Meer in het bijzonder treft constipatie tot 20% van de wereldbevolking! Constipatie wordt vaak gedefinieerd als minder dan 3 keer per week ontlasting en/of harde en moeilijk te evacueren ontlasting. Inderdaad, wanneer men geconstipeerd is, wordt de transit volledig vertraagd, de ontlasting beweegt zich niet langer voort in de dikke darm die water blijft absorberen. De ontlasting wordt dan harder en nog moeilijker te evacueren...

Van nature hebben vrouwen veel meer last van constipatieproblemen dan mannen. Ook ouderen lopen meer kans op transitproblemen vanwege hun gewijzigde levensstijl: weinig lichaamsbeweging, sedentair leven of zelfs bedlegerigheid die de ontlasting belemmert, minder gevarieerde en vezelarme voeding, kauwproblemen...

Hoewel constipatie meestal goedaardig is, kan ze toch ongemak veroorzaken (opgeblazen gevoel, gassen, krampen, enz.) en de levenskwaliteit aantasten.

Laxeermiddelen: risico van gewenning?

In geval van constipatie wordt vaak naar een laxeermiddel gegrepen.

Er bestaan vier soorten: ballastlaxeermiddelen, osmotische laxeermiddelen, glijlaxeermiddelen en stimulerende laxeermiddelen.

Maar opgelet, een laxeermiddel nemen is niet zo onschuldig, vooral stimulerende laxeermiddelen! Het gebruik moet kortstondig zijn want langdurige inname kan maag-darmstoornissen veroorzaken of tot problemen met de opname van bepaalde voedingsstoffen leiden, maar ook tot afhankelijkheid.

 

Enkele tips om de darmtransit te verbeteren

Enkele tips om de darmtransit te verbeteren

Wist je dat een te vezelarme voeding de belangrijkste oorzaak is van constipatie? Vezels zijn immers plantaardige stoffen die bekend staan om hun gunstige invloed op de transit. Er bestaan twee soorten vezels:

  • Oplosbare vezels, meestal uit het vruchtvlees van plantaardige producten. Ze veranderen bij contact met vloeistoffen in een viskeuze en zachte gel voor de darmen, waardoor de stoelgang gemakkelijker door de dikke darm schuift.
  • Onoplosbare vezels, afkomstig van de wanden en het omhulsel van plantaardige producten. Ze blijven in de darm zweven, waar ze zwellen bij contact met water en hierdoor het volume van de stoelgang doen toenemen (ballastlaxerende rol). Ze kunnen ook een direct stimulerend effect op de dikke darm hebben.

 

Bovendien worden sommige vezels door de bacteriën van de darmmicrobiota als voedsel afgebroken. Ze bevorderen zo de groei van de goede darmbacteriën die gunstig zijn voor een goede spijsvertering: we spreken van prebiotische vezels.


Evenwichtig en vezelrijk eten kan je dus verlossen van je transitzorgen! Kortom:

Verhoog het aandeel vezels in je voeding! Maar doe dit geleidelijk aan om een opgeblazen gevoel te vermijden; als gevolg van hun fermentatie door de microbiota:



  • Eet minstens 5 porties fruit en groenten per dag, bij voorkeur bladgroenten en vers fruit (bijv. 3 groenten en 2 stukken fruit of omgekeerd)
  • Denk eraan om meer peulvruchten te eten, die ook bronnen van goede vezels zijn: spliterwten, linzen, bonen...
  • Vervang zetmeelrijk voedsel door volle granen: volkorenbrood, volkoren pasta, volkoren tarwe, quinoa...
  • Eet als tussendoortje gedroogde vruchten (rozijnen, gedroogde vijgen of abrikozen, pruimen, dadels) en oliezaden (een handvol walnoten, hazelnoten, amandelen).

Drink voldoende: inmiddels is het wel duidelijk dat vochttoevoer een belangrijke rol speelt om de stoelgang weker te maken en beter door de dikke darm te doen glijden! Vul je drinkbus bij, denk ook aan kruidenthee, een glas water vóór elke maaltijd... allemaal nuttige trucjes!

Denk eraan om goed te kauwen! Kauwen is de eerste stap in de spijsvertering. Door te kauwen wordt het voedsel niet alleen gemalen om de vertering op gang te brengen, maar bovenal activeert het de afscheiding van spijsverteringssappen en dus de transit!

Constipatie in het dagelijks leven bestrijden

Een goede transit hangt niet alleen af van goede voeding! Een paar eenvoudige leefstijlregels kunnen ook helpen:

  • Beweeg om de transit te activeren! Dagelijkse fysieke activiteit doet de spieren werken, vooral die van de buikgordel, en bevordert de darmperistaltiek. Sporten, de trap nemen in plaats van de lift of gewoon een wandeling maken, het belangrijkste is om te bewegen! Voor ouderen, die vatbaarder zijn voor fysieke inactiviteit, kan bewegen vele vormen aannemen: tuinieren of doe-het-zelven, dansen... er is voor elk wat wils!
  • Je toiletgewoontes veranderen: hier blokkeert alles... Luister eerst naar je lichaam en houd je niet in om naar toilet te gaan als je de aandrang voelt. Neem de tijd, zonder al te hard te persen, en als het ondanks de aandrang niet lukt, probeer dan een regelmatig ritme te respecteren door bijvoorbeeld elke dag op een vaste uur naar toilet te gaan. Om de voortgang en de evacuatie van de ontlasting te bevorderen, kan je een opstapje voor het toilet schuiven om je benen hoger op te trekken. Zitten is fysiologisch niet bevorderlijk voor de ontlasting (onze voorouders deden hun behoefte gehurkt!).
  • Massages en relaxatie: om de transit te vergemakkelijken, moet je je spieren ontspannen en dus ontspannen zijn! Probeer relaxatie en voer cirkelvormige massages uit over de buik om de transit te vergemakkelijken: volg het traject van de dikke darm beginnend rechtsonder ter hoogte van de appendix, ga dan omhoog en verder naar links om uiteindelijk weer naar beneden te gaan. Herhaal dit meerdere keren door lichte druk met je hand uit te oefenen, altijd met de klok mee.

Hulp van planten

Planten en gewassen zijn de bondgenoten van de transit, en niet alleen door hun rijkdom aan vezels! Sommige hebben transitactiverende eigenschappen, andere stillen krampen en verlichten een opgeblazen gevoel. 

Pruimedant of gedroogde pruim is de ster onder het 'anticonstipatie'-fruit! Hij is bijzonder rijk aan oplosbare en onoplosbare vezels, en de gunstige eigenschappen op de transit worden algemeen erkend: Pruimedant verbetert de consistentie en de evacuatie van de ontlasting, door deze weker te maken, en verhoogt de peristaltiek.

Rabarber, bekend om zijn pittige smaak in de taarten van onze grootmoeders, is ook enorm rijk aan vezels! Er bestaan ongeveer dertig soorten rabarber. In de fytotherapie worden de wortels (of wortelstokken) gebruikt voor hun weldadige invloed van onder meer de actieve bestanddelen, antraceenderivaten, die stimulerende laxerende eigenschappen hebben.

Tamarinde is de vrucht van de tamarindeboom, een tropische boom uit Afrika. De bruine peulen zijn gevuld met pulp die gewaardeerd wordt voor zijn pittige smaak, en als sap of fruitpasta wordt gegeten. Van tamarindepulp is bekend dat het de darmtransit, het spijsverteringscomfort en de spijsvertering bevordert.

De schors van sporkeboom en cascara bevat eveneens antraceenderivaten en wordt veel gebruikt in de farmacopee vanwege laxerende eigenschappen.



Heemst wordt niet alleen gebruikt om befaamde lekkernijen (marshmallows…) te maken! De wortel is bijzonder rijk aan pectine en slijmstoffen met verwekende en verzachtende eigenschappen, die gunstig zijn in geval van constipatie vergezeld van inflammatoire darmklachten.

Echte kamille of Duitse kamille is verwant aan de roomse kamille. Kamille is bekend om zijn relaxerende effecten, maar wordt traditioneel gebruikt als ontspannend middel voor de spijsvertering. Ideaal om te ontspannen en de transitongemakken te verlichten.