Artrose

Artrose

Artrose werd lang als een degeneratieve aandoening beschouwd, gekenmerkt door slijtage van het gewrichtskraakbeen en leidend tot onomkeerbare letsels. Recente studies hebben echter aangetoond dat artrose met een belangrijke inflammatoire component gepaard gaat. Artrose wordt vandaag dus als een volwaardige gewrichtsziekte beschouwd.

Artrose wordt dikwijls met ouderdom in verband gebracht, maar kan in feite op elke leeftijd optreden. Ze veroorzaakt gewrichtspijn, verlies van soepelheid en beweeglijkheid. Het is de meest voorkomende reumatische aandoening in Frankrijk en de tweede oorzaak van invaliditeit.

Artrose: iedereen betrokken!

Artrose is de meest verspreide gewrichtsziekte, die 17% van de Franse bevolking treft, of ongeveer 10 miljoen mensen. Naar schatting zou tegen 2030 zelfs 22% van de Fransen aan artrose lijden.

De kosten voor de behandeling van de patiënten nemen ook gestadig toe, met 3,5 miljard euro in 2010 tegen slechts 1 miljard euro in 1993.

In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, komt artrose niet alleen bij ouderen voor! Ze werd lang als een onvermijdelijke ouderdomsgebonden aandoening beschouwd, maar hoewel de incidentie met de leeftijd toeneemt, treft artrose alle generaties.

Cijfers bewijzen dit: artrose komt voor bij 65% van de 65-plussers, bij 80% van de 80-plussers, maar ook bij 3% van de mensen jonger dan 45 jaar.

Een gelokaliseerde kwaal

Hoewel artrose in elk gewricht kan optreden, komen bepaalde lokalisaties veel frequenter voor dan andere. Schouder, elleboog, pols en enkel zijn inderdaad zelden aangetast, terwijl ruggengraat, knie, hand en heup targets bij uitstek zijn.

Kraakbeen: doelwit van artrose

Artrose is een ziekte van het kraakbeen dat de botten ter hoogte van de gewrichten bedekt (raadpleeg ons dossier 'welzijn' om alles te vernemen over de samenstelling van onze gewrichten).

Dit kraakbeen bezit unieke mechanische eigenschappen, waardoor het in de loop van het leven aan allerhande druk en vervormingen door de bewegingen kan weerstaan zonder schade te lijden.

Het kraakbeenweefsel wordt voortdurend vernieuwd dankzij gespecialiseerde cellen, de chondrocyten, die instaan voor de nieuwe aanmaak van de bestanddelen van de extracellulaire kraakbeenmatrix.

Deze vernieuwing vereist een perfect evenwicht van de chondrocyten tussen destructie en heropbouw van de matrix, die noodzakelijk is voor de goede staat van het kraakbeen.

Wat gebeurt er in geval van artrose?

Artrose wordt gekenmerkt door verschillende soorten schade:

Er ontstaan letsels in het kraakbeen, dat dunner wordt, barsten vertoont en uiteindelijk verdwijnt. Het gewricht lijdt onomkeerbare schade.

De erosie van het kraakbeen produceert kleine fragmenten die in het gewrichtskapsel loskomen. Zij veroorzaken ontsteking van de synoviale membraan en de afscheiding van vocht, waardoor het gewricht opzwelt.

Het kraakbeen wordt dunner, de botoppervlakken komen dichter tegen elkaar en raken uiteindelijk direct met elkaar in contact (vernauwing van de gewrichtsspleet). De wrijving veroorzaakt slijtage en tast het bot aan.
Dit veroorzaakt functionele hinder die soms pijnlijk is, of het gewricht wordt steeds minder beweeglijk.

De vernauwde gewrichtsspleet oefent druk uit waardoor botaangroeisels ontstaan op de rand van het gewricht, osteofyten (of soms 'papegaaibekken' genoemd naar de röntgenfoto). Zij veroorzaken gewrichtsmisvormingen die we dikwijls ter hoogte van de handen zien.

Ontsteking staat centraal in artrose

Artrose werd lang als een niet inflammatoire degeneratieve aandoening beschouwd. Recente studies hebben echter aangetoond dat er in werkelijkheid een ontsteking schuilgaat achter de schade aan het kraakbeen en de pijn.

Een ontsteking is een normaal reactiemechanisme van het lichaam tegen agressie. Ze dient meestal om virussen en bacteriën te elimineren door de productie van pro-inflammatoire stoffen, de cytokinen.

Artrose is te wijten aan een «abnormale» ontsteking van de chondrocyten onder invloed van trauma's (herhaalde belasting van het gewricht, sport en schokken, handenarbeid), maar ook van een erfelijk terrein en andere nog niet opgehelderde omgevingsfactoren.

De ontstoken chondrocyten maken pro-inflammatoire cytokinen aan die zich over het volledige gewricht verspreiden (kraakbeen, synoviaal vocht, synoviale membraan), de synthese van de kraakbeenmatrix verstoren en pijn veroorzaken.

Deze chondrocyten maken ook enzymen aan, onder meer collagenasen, die het kraakbeen verteren en vernietigen. Het evenwicht is verstoord, de afbraak van kraakbeen krijgt de bovenhand op de aanmaak.

Er ontstaat met dit ontstekingsproces een echte vicieuze cirkel, omdat de letsels te wijten aan de kraakbeenbeschadiging de ontstekingstoestand van het gewricht in stand houden.

Waar komt de pijn vandaan?

De pijn bij artrose is niet rechtstreeks te wijten aan de beschadiging van het kraakbeen omdat dit geen zenuwen bevat. In werkelijkheid komt de pijn uit naburige structuren zoals het bot, de synoviale membraan, maar ook de pezen en ligamenten.

De ontsteking bereikt immers deze omliggende weefsels en stimuleert de zenuwuiteinden die overgevoelig worden.

Verzuring

Verzuring is de grote vijand van de gewrichten! Een zuur terrein verergert immers de gewrichtsletsels: om de overmaat aan zuur in de weefsels te bestrijden, put het lichaam in zijn reserves aan ontzurende mineralen.
De alkalische mineralen in botten en gewrichten worden zo als eerste opgeofferd, wat de broosheid van de weefsels nog verergert.

Welke oplossingen bij artrose?

Er bestaat momenteel geen middel om artrose te behandelen en genezing te bereiken. De beschikbare behandelingen zijn louter symptomatisch en hebben als doel de pijn te verzachten. Als eerste reflex wordt vaak een beroep gedaan op pijnstillers, vervolgens op anti-inflammatoire middelen. Hun ongewenste effecten zijn echter talrijk, onder meer op het spijsverteringsstelsel.

Er bestaan andere therapeutische benaderingen, zoals infiltraties met hyaluronzuur (viscosupplementatie), eventueel zelfs chirurgie (gewrichtslavage) en het plaatsen van prothesen, maar zij vereisen vrij zware ingrepen.

Er bestaan gelukkig natuurlijke bestanddelen die het kraakbeen helpen beschermen om deze ingrepen uit te stellen en de inname van geneesmiddelen te verminderen (raadpleeg ons dossier welzijn).

Wie meer wil vernemen

Site van ’Association Française de Lutte Anti-Rhumatismale' (AFLAR): www.aflar.org

Site Stop Arthrose op initiatief van de AFLAR: www.stop-arthrose.org