Urinaire microbiota

Urinaire microbiota

Ophef in de wereld van de microbiota! Na de intestinale, vaginale, respiratoire en huidmicrobiota werd onlangs, tot ieders verrassing, zelfs en vooral van de onderzoekers, een nieuwkomer ontdekt, de urinaire microbiota.

Men dacht dat urine steriel was. Welnee dus: zij bevat, zelfs bij gezonde mensen, bacteriën die zonder enige twijfel een beschermende rol in de blaas uitoefenen. Net als in de vagina of de darm, waar bepaalde bacteriën bescherming bieden door de ongewenste groei of adhesie te onderdrukken.

Op ontdekking naar de urinaire microbiota

Tot voor kort kon de bacteriële inhoud van de urine enkel onderzocht worden door er een kweek van te maken, die uiteraard aan beperkingen onderhevig was. Zo was het niet mogelijk om niet-kweekbare bacteriën (door specifieke behoeften, of in te geringe hoeveelheid aanwezig) op te sporen.

De geavanceerde technieken van de moleculaire biologie hebben het mogelijk gemaakt om de aanwezigheid van microben in de urine aan te tonen door hun genetische sequenties op te sporen. De eerste studie dateert van 2012 en sinds 2014 verfijnen talrijke publicaties deze resultaten.

Samenstelling

Men neemt aan dat de diversiteit van de microbiota in de urine vergelijkbaar is met die van de vaginale microbiota. Ze zou vooral melkzuurbacteriën (ongeveer 50%) bevatten, maar daarnaast ook bifidobacteriën (ongeveer 12%) en potentieel pathogene bacteriën, waaronder Escherichia coli (bijna 2%).

disbiose

Siddiqui H et al. Assessing diversity of the female urine microbiota by high throughput sequencing of 16S rDNA amplicons. BMC Microbiol. 2011 Nov 2;11:244.

Beschermende rol ?

De urinaire microbiota zou net als de darmmicrobiota een mogelijke rol kunnen uitoefenen in het evenwicht van de urinewegen* :

  • Door productie van antimicrobiële stoffen ;
  • Door competitie met pathogene bacteriën voor de beschikbare voedingsstoffen ;
  • Door activering van het plaatselijke en algemene immuunsysteem ;
  • Door behoud van de ondoordringbaarheid van de slijmvliezen ;
  • Door afbraak van toxische stoffen.

* Whiteside SA, Razvi H, Dave S, Reid G, Burton JP. The microbiome of the urinary tract--a role beyond infection. Nat Rev Urol. 2015 Feb;12(2):81-90.

Blaasklachten? Dringende plasdrang… het spoor van dysbiose

Net als in de darm en de vagina kunnen de normaal aanwezige bacteriële populaties in de blaas verdrongen worden door andere populaties en allerhande klachten veroorzaken waarvan de oorsprong door 'dysbiose' vandaag algemeen erkend is (prikkelbare darm, candidiasis, schimmelinfectie…). Daarnaast kunnen bacteriën die normaal in de blaas in de minderheid zijn ook 'naar de macht grijpen'.

Zoals de bekende bacterie Escherichia coli, die vooral bij vrouwen verantwoordelijk is voor blaasklachten.

Studies tonen ook aan dat bepaalde bacteriesoorten frequenter aanwezig zouden zijn bij vrouwen met urine-incontinentie en dat in geval van urge-incontinentie (of plotselinge, dringende plasdrang) bepaalde groepen bacteriën sterk aanwezig zijn. Met de urinaire microbiota en haar stoornissen ontplooit er zich dus een nieuw onderzoeksgebied. De weg ligt open…

Het evenwicht beschermen

Deze onlangs ontdekte urinaire microbiota kan niet langer genegeerd worden. Zij draagt immers bij tot het evenwicht van de urinewegen.

Wij mogen evenmin de onderlinge afhankelijkheid van de microbiota uit het oog verliezen: darm, vagina (voor de vrouw) en blaas. Zo is er een aanzienlijke overeenstemming tussen de bacteriën in de darm en de vagina. Een recente publicatie toont zelfs aan dat een bacterie in de vagina, Gardnerella vaginalis, bij seksueel contact de urinewegen kan binnendringen en in de blaas Escherichia coli kan 'aanwakkeren'*! Het evenwicht van een bepaald milieu heeft dus gevolgen voor een ander milieu, wat we inmiddels al goed weten voor de microbiota van darm en vagina.

Ook al blijft er nog heel wat te ontdekken over deze bacteriën in de blaas, toch doen we er goed aan om onze populaties te beschermen, onder meer door de regelmatige toevoer van melkzuurbacteriën en bifidobacteriën, de overheersende bacteriën bij gezonde mensen.

* https://microbiote.santelog.com/2017/04/02/microbiote-vaginal-pourquoi-linfection-urinaire-suit-souvent-les-rapports-sexuels/