Schadelijk slaaptekort bij adolescenten

Schadelijk slaaptekort bij adolescenten

Volgens recente enquêtes* lijdt bijna 30% van de 15- tot 19-jarigen aan slaaptekort. Op 15 jaar slaapt 25% onder hen minder dan 7 uur per nacht. Terwijl ze elke nacht gemiddeld 9u30 zouden moeten slapen! Welnu, talrijke studies hebben aangetoond dat rust een essentiële invloed uitoefent op het algemeen welzijn en op het fysieke en psychische evenwicht. Dit gebrek aan nachtrust gaat vaak samen met langdurig en tijdrovend gebruik van de nieuwe technologieën… en heeft talrijke gevolgen voor hun dagelijks leven en hun gezondheid. Slaapeducatie en enkele compromissen zijn dan ook geboden…

* HBSC 2010 (Health Behaviour in School-aged Children) et Baromètre santé Inpes 2010

De slaap van de adolescent: aangepast aan ingrijpende hormonale veranderingen

Jean-Pierre Giordanella, arts en tevens auteur van een rapport over de slaap voor de Franse minister van Volksgezondheid, gaf in 2006 al het advies om « tijdens de adolescentie minstens 8 tot 9 uur te slapen, en om uiterlijk om 22 uur naar bed te gaan». Deze aanbevelingen worden echter allesbehalve gevolgd! Zo stellen we vast dat jongeren laat gaan slapen en laat opstaan, en tijdens het weekend soms zelfs héél laat opstaan als de sociale druk wegvalt. We kunnen ronduit spreken van een faseverschuiving, met in dit geval een fasevertraging. Deze verschuivingen hebben aanvankelijk fysiologische oorzaken: het circadiaanse ritme (waken/slapen) van de adolescent is verstoord door de hormoonopstoten tijdens de puberteit. Zo vindt de daling van de lichaamstemperatuur, die het inslapen bevordert, later plaats. Ook de secretie van melatonine gebeurt later op de avond, en de cortisolsecretie in de ochtend is eveneens verschoven. Deze hormonale omwenteling heeft altijd bestaan, maar waar is de tijd dat een goed boek hielp om in te slapen…

Goed om weten: jongeren trachten hun slaapgebrek tijdens het weekend in te halen, maar het tekort is daarmee niet altijd weggewerkt.

Lang uitslapen op zondagmorgen belet hen om 's avonds op een 'normaal' uur in te slapen en verstoort hun slaapritme. Jongeren zouden op zondag dus ten laatste om 10 uur moeten opstaan om de uurverschuiving op maandag te vermijden!

Slaap en beeldscherm: een schadelijke competitie voor jongeren

Jongeren blijven graag lang tot een stuk in de nacht op. Dat is hun manier om anders te zijn, om zich te verzetten. De nieuwe technologieën bieden hen vandaag een ruime waaier aan avond- en zelfs nachtactiviteiten: films, sms'jes, onlinespelletjes, chatten…Vaak buiten medeweten van hun ouders. Deze bezigheden zijn uiteraard tijdrovend (de tijd vliegt voorbij…) en stellen het slapengaan uit. Maar ze zijn vooral prikkelend. Lichtbronnen stellen immers de secretie van melatonine uit (die een daling van de lichtsterkte of zelfs duisternis vereist) en het blauwe licht van de schermen onderdrukt de secretie ervan. Dit stimuleert het wakker blijven, verkort de slaapduur… waardoor ze de volgende ochtend weer moeilijker wakker worden.

Slaaptekort is schadelijk voor de gezondheid van vandaag en morgen

Dit slaaptekort bij jongeren heeft gevolgen:

  • Onmiddellijk:

    overdag slaat de slaperigheid vaak toe, met uiteraard vermoeidheid, prikkelbaarheid en humeurigheid, maar ook risico op verkeersongevallen. De cognitieve prestaties en meer bepaald het aandachtsvermogen en de leer- en geheugenprestaties lijden eronder.

    's nachts is de productie van het groeihormoon verstoord, met bovendien slechte eliminatie van de giftige afbraakstoffen en ontregeling van de bloedglucosespiegel en de eetlust door hormonale schommelingen verbonden aan de dag-nachtcyclus.

  • Later:
    Jongeren die minder dan 7 uur per nacht slapen, lopen een hoger risico op obesitas, type 2-diabetes en hart- en vaatziekten. Tieners die herhaaldelijk later dan middernacht gaan slapen, hebben ook meer kans op een depressie.

Ander vermeldenswaardig gevolg: alle specialisten zijn het erover eens dat goede gewoonten, waaronder een goede slaaphygiëne, tijdens de kinderjaren en de adolescentie worden aangeleerd.
Slechte gewoonten die vanaf de adolescentie worden doorgezet, hebben zonder enige twijfel gevolgen op volwassen leeftijd.

Wat te doen?

Als ouders, hen vertrouwd maken met de slaap en het belang ervan, het voorbeeld geven. Het is immers niet meer dan normaal dat ouders die te weinig slapen nauwelijks of moeilijk een regelmatig tijdstip van slapengaan en voldoende uren slaap van hun kinderen kunnen verlangen… dit blijkt uit een recente studie die ouders aanraadt om eerst zelf voor slaapeducatie te zorgen.

blog.santelog.com : blog.santelog.com/sommeil-de-lenfant-mode-de-vie-des-parents

De invloed van de slaap op de cognitieve prestaties, het gewicht, de groei, het humeur, enz. uitleggen (jongeren beschouwen slapen immers vaak als tijdverlies!)…
De voorwaarden voor een slaap van goede kwaliteit herhalen en wijzen op het belang van het avondmaal, stilte, duisternis, voldoende lichaamsbeweging overdag…
Tact aan de dag leggen, maar ook vertrouwen hebben en compromissen sluiten om op een afgesproken redelijk uur 'af te haken'.