De microbiota, uw bondgenoot in de immuniteit

De microbiota, uw bondgenoot in de immuniteit

Het immuunsysteem bestaat uit een geheel van zeer krachtige organen en cellen. Het helpt ons weerstand bieden tegen permanente aanvallen vanuit de omgeving, hoewel het amper 1% van de cellen in ons lichaam uitmaakt.

Toch kunnen herhaalde blootstelling aan agressieve stoffen (agressors), bepaalde voedingstekorten of een ongezonde levensstijl het evenwicht van dit systeem verstoren en de immuniteit verzwakken. We kunnen onze weerstand versterken dankzij aangepaste voeding, meer bepaald door probiotica aan te brengen. De microbiota vervult immers een essentiële rol in de ondersteuning van de immuniteit.

De 3 verdedigingslinies van het lichaam

De immuniteit verwijst naar het vermogen van het lichaam om gaaf en gezond te blijven door allerhande binnendringende lichaamsvreemde stoffen te herkennen en uit te schakelen (de antigenen = microben, allergenen, vreemde weefsels…). Het verdedigingssysteem bevat drie grote fysieke of cellulaire barrières, verdedigingslinies genoemd.

• 1ste verdedigingslinie: huid en slijmvliezen

Huid en slijmvliezen vormen de eerste fysieke en natuurlijke barrière tegen agressors. Zij zijn samengesteld uit strak aan elkaar gekluisterde epitheelcellen en uiterst ondoordringbaar. Dit schild is vaak versterkt door de aanwezigheid van haartjes of trilhaartjes en door ons lichaamssecreet dat een beschermfilm vormt (talg, slijm). Sommige organen (darmen, vagina, urinewegen, luchtwegen) bevatten ook een beschermlaag met «goede» bacteriën, die wij flora of microbiota noemen. Deze bacteriën verhinderen onder meer dat ziekteverwekkende kiemen zich vasthechten en ontwikkelen.

• 2de verdedigingslinie: niet-specifieke immuniteit

Wanneer de eerste barrière doorbroken is, doet de 2de verdedigingslinie een beroep op de immuuncellen. Wij spreken van niet-specifieke reactie omdat ze steeds op dezelfde wijze verloopt, ongeacht de agressor. Er treden een aantal verschijnselen in werking:

  • Bepaalde witte bloedcellen, de mestcellen, herkennen de vreemde stof en stellen de chemische ontstekingsmediatoren vrij. Deze zorgen voor de verwijding van de bloedvaten en de massale komst van witte bloedcellen op de infectieplaats. Dit gaat samen met een gevoel van warmte, roodheid, pijn en huidzwelling: de ontstekingsreactie.
  • De chemische mediatoren gaan ook fagocyten aantrekken, dit zijn cellen die de vreemde stoffen vernietigen door ze te «verorberen»: de fagocytose.
  • De NK-cellen (Natural Killer) kunnen ook tussenbeide komen; zij vernietigen de lichaamseigen cellen die door virussen besmet zijn dankzij eiwitten, perforines, die de cel doden (lyse).

• 3de verdedigingslinie: specifieke aanpassingsimmuniteit

De aangeboren immuniteit is soms niet krachtig genoeg om de agressor uit te schakelen. Dan treedt de specifieke immuniteit in actie, door een beroep te doen op de T- en B-lymfocyten. Wij spreken van specifieke aanpassingsimmuniteit omdat de uitgelokte reactie afhangt van de aard van de agressor: elke B- of T-lymfocyt heeft op zijn membraan een receptor die slechts één type agressor kan herkennen.

  • B-lymfocyten: maken antistoffen aan, die zich aan de agressors vasthechten en ze uitschakelen.
  • T-lymfocyten: dodercellen die door contact de besmette cellen doden.

De darm, sleutelorgaan van ons immuunsysteem

Naast verteringsfuncties vervult de darm ook een cruciale rol in het immuunsysteem. Onze darm herbergt immers 70 tot 80% van de immuuncellen van ons lichaam.
Slijmvliescellen, immuuncellen en darmflora (voortaan microbiota genoemd) zijn nauw verweven om de integriteit (of gave toestand) in stand te houden.

De immuuncellen ontvangen immers informatie vanuit het darmlumen (voedselbestanddelen maar ook microbiota) en ook signalen uitgaande van de slijmvliescellen. Deze dialoog lokt een immuunreactie uit om de invasie van ziekteverwekkende vreemde stoffen via de darm tegen te gaan.

De microbiota: barrière en bescherming

De darmmicrobiota is het geheel van micro-organismen, vooral de bacteriën Lactobacillus en Bifidobacterium, die ons maag-darmkanaal koloniseren. Deze microbiota bevat 100 miljard bacteriën, die in harmonie (symbiose) met ons lichaam leven, en kan tot 2 kg wegen!

De microbiota draagt op verschillende manieren bij tot het evenwicht van de darmimmuniteit:

  • vormt een barrière tegen de aanhechting en de ontwikkeling van ziekteverwekkende kiemen
  • vermindert de ontsteking van het darmslijmvlies in geval van ontsteking van de maagwand door infectie (gastritis)
  • lokt de productie van beschermend darmslijm uit door de slijmvliescellen
  • voert energie naar de cellen van het darmslijmvlies zodat die kunnen groeien en zich vernieuwen.

Wanneer de darm een zeef wordt…

Darmslijmvlies en microbiota zijn kwetsbaar en broos. Stress, onze onevenwichtige voeding, herhaald gebruik van geneesmiddelen, antibiotica en toxische stoffen kunnen het evenwicht van de microbiota verstoren (we spreken dan van dysbiose) of een verhoogde doorlaatbaarheid (hyperpermeabiliteit) van de darm veroorzaken: het slijmvlies is niet langer ondoordringbaar en laat infectiekiemen door.

De immuniteit kan dus verstoord zijn en de gevoeligheid voor infecties neemt toe.

De microbiota voeden om de immuniteit te versterken

Gelukkig kunnen we het evenwicht van de microbiota en de integriteit van de darmbarrière herstellen door de inname van prebiotica en probiotica.

Prebiotica Probiotica

Prebiotica zijn voedingsvezels die als voedsel dienen voor de bacteriën van de microbiota.
Zij worden afgebroken tot boterzuur, brandstof van de cellen van het darmslijmvlies.

Functies:
Staan in voor de groei en de ontwikkeling van de microbiota.
Zorgen voor de energie en de vernieuwing van de slijmvliescellen.
Versterken de darmbarrière.

Waar vinden we ze?
In fruit en groenten (artisjok, asperge, banaan, ui, vijg, aardpeer, preiwit, look...).

Probiotica, ook bekend onder de naam melkzuurfermenten, zijn «goede bacteriën», vooral lactobacillen en bifidobacteriën.


Functies:
Herstellen het evenwicht van de microbiota.
Verbeteren de transit en de opname door de darm.
Onderdrukken de aanhechting en de groei van ziekteverwekkende kiemen.
Versterken het immuunsysteem.

Waar vinden we ze?
In yoghurt, gefermenteerde melk (kefir, karnemelk…), zuurkool…


undefined