Beperk de gevolgen van stress <br/>door de voeding

Beperk de gevolgen van stress
door de voeding

Stress treedt op wanneer het lichaam wordt blootgesteld aan een bedreiging (agressie) waaraan het zich moet aanpassen. Wanneer stress chronisch wordt, zijn de aanpassingsmogelijkheden overschreden. Het interne evenwicht geraakt verstoord en er duiken kwalijke gevolgen op: slaap- en stofwisselingsstoornissen, hartproblemen, depressie, enz.

Toch is het mogelijk om de gevolgen van chronische stress tegen te gaan, onder meer via een aangepaste voeding.

Wat gebeurt er in ons lichaam in een stresssituatie?

Bij het optreden van een stresserende factor zal ons lichaam een aantal complexe wisselwerkingen inzetten tussen het zenuwstelsel en mechanismen die de hormoonsecretie regelen. Het lichaam reageert via drie aanpassingsfasen: alarm, weerstand en uitputting. Deze aanpassingsreacties verstoren het interne fysiologische evenwicht of homeostase.

Gevolgen: de energie- en voedingsreserves geraken uitgeput, er treedt vermoeidheid op, maar ook slaapstoornissen, angst, gebrek aan motivatie, prikkelbaarheid… die kunnen uitmonden in depressie.

Alarmfase
Bij acute stress veroorzaakt door een tijdelijke stresserende factor (stressor) reageert het zenuwstelsel onmiddellijk. De hersenen worden geprikkeld en stimuleren de vrijstelling van adrenaline in de bijnieren. Dit zijn klieren die boven de nieren gelegen zijn. Het hormoon verhoogt de bloed- en zuurstoftoevoer naar de spieren. Het lichaam maakt zich zo klaar om op de stressor te reageren. Adrenaline zorgt daarnaast voor pupilverwijding (of dilatatie), doet de haartjes rechtkomen, verhoogt de doorbloeding van de hersenen en leidt op die manier tot optimale waakzaamheid.

We spreken soms van 'positieve stress', die van nature helpt reageren op een gevaarlijke situatie. Bijvoorbeeld door een prooi aan te zetten om te vluchten voor een roofdier.

Weerstandsfase
Indien de stresssituatie blijft voortduren, krijgen de bijnieren van de hersenen het bevel om glucocorticosteroïden (onder meer cortisol) te produceren. Zij helpen het suikergehalte in het bloed verhogen. De vrijstelling van glucose geeft het lichaam, onder meer de spieren, het hart en de hersenen, de nodige energie om stress te bestrijden. We spreken van de weerstandsfase.

Uitputtingsfase
Stress wordt slecht ('negatieve stress') wanneer de aanpassingsmogelijkheden van het individu overschreden zijn. Dit doet zich voor in een situatie van 'chronische stress' waarbij het lichaam gestimuleerd wordt om de homeostase in stand te houden. Het interne evenwicht is echter verstoord, door de overvloed aan cortisol. De energiereserves raken uitgeput: dit is de uitputtingsfase, met haar onbeheersbare gevolgen (vermoeidheid prikkelbaarheid, daling van de immuniteit, slaapstoornissen, stofwisselingsproblemen, gewichtstoename…).

Advies nr. 1: Verhoog magnesiumtoevoer

De vrijstelling van adrenaline ten gevolge van stress verhoogt de doorlaatbaarheid van de cellen waardoor magnesium uit de cellen verdwijnt. Welnu, magnesiumgebrek veroorzaakt hyperactiviteit van de neuronen en versterkt de gevolgen van stress. Magnesium staat bovendien in voor de energieproductie vanuit de koolhydraten en vetzuren, en helpt vermoeidheid verminderen.

Beperk tekorten door pure chocolade, oliezaden (cashewnoten, amandelen), peulvruchten, zeevruchten te eten en magnesiumrijk mineraalwater te drinken.

Stress en slaapstoornissen, een echte vicieuze cirkel

Slaapstoornissen behoren tot de meest vernoemde gevolgen van chronische stress. Sommige planten kunnen dankzij hun kalmerende en ontspannende eigenschappen het inslapen bevorderen.

Bovendien is bewezen dat de inname van melatonine (het slaaphormoon) 's avonds voor het slapengaan de inslaaptijd verkort en voor een betere slaap zorgt.

Advies nr. 2: Een duwtje in de rug voor de slaap

Om de inslaaptijd te verkorten, opteer voor:

Planten: rustgevende en kalmerende passiebloem (Passiflora) en goudpapaver (Eschscholtzia).

Gezond leven! Eet licht 's avonds, vermijd prikkelende stoffen zoals alcohol en koffie op het einde van de dag en geef de voorkeur aan thee of aftreksels. Ga een luchtje scheppen en doe matig aan sport. Allemaal gewoonten die u zullen helpen om beter te slapen

Depressie, mogelijk gevolg van chronische stress

Het in overmaat vrijgestelde cortisol veroorzaakt bij langdurige stress niet alleen algemene lichamelijke vermoeidheid, maar verstoort ook de synthese van neuromediatoren die essentieel zijn voor het welbevinden, onder meer serotonine, die een rol speelt bij het gemoed en het genot. De vermindering van serotonine kan dus leiden tot depressie, eventueel gekenmerkt door het verlies van genot en geestdrift, veranderingen in de eetlust, algemene vermoeidheid.

Advies nr. 3: Stimuleer de synthese van neuromediatoren die gunstig zijn voor het welbevinden

  • De synthese van dopamine, maar ook van serotonine en melatonine vereist een aanzienlijke concentratie van hun voorloper-aminozuren, met name tyrosine en tryptofaan.

Voedingsmiddelen die rijk zijn aan tyrosine en tryptofaan: vlees, vis, eieren, noten, cashewnoten en amandelen, soja, zuivelproducten, bananen, pompoenpitten en sesamzaad.

  • De vitaminen B6, B9 en B12 nemen deel aan de synthese van neuromediatoren zoals dopamine, serotonine en melatonine, die alle drie betrokken zijn bij de controle van angst en slaap.

Ze zijn aanwezig in bladgroenten zoals spinazie, broccoli, asperges, in vlees en orgaanvlees, granen en biergist.



Wist u dat…?

Burn-out of fysiek en/of emotioneel gevoel van uitputting in de werkcontext wordt dikwijls de kwaal van deze prille 21e eeuw genoemd. De term is vrij jong en ontstond door de verontrustende toename van psychologische gezondheidsproblemen op het werk.

Volgens een enquête van de ANACT/CSA (Franse Agence nationale pour l'amélioration des conditions de travail, Nationaal agentschap voor betere werkomstandigheden, CSA = Consumer Science Analytics, een onderzoeksinstituut) uit 2009* zou meer dan 1 werknemer op 4 aan stress lijden. De meest voorkomende stressfactoren zijn: te veel werk, slechte relaties onder collega's, dringend werk, druk van de hiërarchie, gebrek aan ontspanning, waardenconflicten, enz.

*Netwerkenquête ANACT/CSA 2009 « Le stress au travail »