Opgelet, gevoelige gewrichten!

Opgelet, gevoelige gewrichten!

Ons lichaam telt bijna 400 gewrichten, waarvan sommige elke dag sterk belast worden. Deze echte 'scharnieren' tussen twee botten zijn onontbeerlijk om bewegingen te kunnen uitvoeren. Talrijke factoren beïnvloeden hun - doorgaans trage - aantasting en leiden dan tot onomkeerbare letsels.

En toch is gewrichtshinder, met al zijn gevolgen voor de levenskwaliteit, niet onvermijdelijk. We kunnen het optreden en de verschijnselen ervan beperken door eenvoudige oplossingen via onze leefstijl- en voedingsgewoonten.

Een paar vragen over onze gewrichten

1 • Waaruit bestaat een gewricht?

Een gewricht is de verbinding tussen de uiteinden van 2 botten. Die zijn bedekt met kraakbeen, een sterke, zeer gladde substantie, die 'gevoed' en gesmeerd wordt door het synoviale vocht (zoals olie in een motor). Deze slijmerige vloeistof zorgt ervoor dat de botten zonder belasting over elkaar kunnen glijden en geeft het gewricht een hoog schokdempend vermogen.

Het kraakbeen bestaat voor 70 tot 80% uit water en een netwerk van collageenvezels en hyaluronzuur, die zorgen voor kracht en elasticiteit. Deze vezels ondersteunen andere eiwitten (glucosamine en chondroïtine), echte sponzen die het vocht vasthouden en zich volzuigen met synoviaal vocht. Chondrocyten zijn gespecialiseerde cellen die het kraakbeen vernieuwen en deze collageenvezels en chondroïtine aanmaken.

2 • Is gewrichtshinder hetzelfde als reuma hebben?

Inderdaad, zelfs al omvat deze ruime term zowel kraakbeenaantastingen, die we artrose of degeneratief reuma noemen (het hoofdonderwerp van ons artikel), en gewrichtsdestructie door aantasting van het immuunsysteem die ontstekingen veroorzaakt (we hebben het dan over inflammatoir reuma of artritis). Het proces is in beide gevallen traag en kan onopgemerkt verlopen (zoals bij artrose).

3 • Bij artrose is er dus geen ontsteking?

Toch wel, de geleidelijke destructie van het kraakbeen is hier te wijten aan chronische ontsteking van de chondrocyten of cellen die het kraakbeen aanmaken, onder invloed van trauma's (herhaalde bewegingen, contactsporten, overgewicht), maar ook door erfelijke voorbeschiktheid. Deze ontsteking breidt zich uit naar de aangrenzende weefsels en stimuleert de zenuwuiteinden die overgevoelig worden. De ontstoken chondrocyten maken ook enzymen aan die het kraakbeen 'verteren'. Het evenwicht is verbroken: de destructie krijgt de overhand over de vorming van kraakbeen. Hetzelfde gebeurt ter hoogte van het synoviale membraan: het smeermiddel is alsmaar minder viskeus en beschermend.

4 • Is de link artrose - veroudering correct?

Nee, artrose kan op elke leeftijd optreden. De oorzaken zijn velerlei: opeenstapeling van microtrauma's, fysieke overbelasting, overgewicht, erfelijke voorbeschiktheid, voeding. Zij kan bij een zwaar trauma optreden, ongeacht de leeftijd. Toch lijdt slechts 3% van de bevolking onder 45 jaar aan artrose, tegen 65% na 65 jaar en 80% boven 80 jaar.

5 • En het geslacht in dit alles?

Vrouwen zijn hierin niet gelijk aan mannen. Artrose komt frequenter voor bij vrouwen boven 50 jaar. Oorzaak: de oestrogenen. Chondrocyten bezitten namelijk oestrogeenreceptoren. Hun stimulatie lokt de synthese van groeifactoren uit. Na de menopauze is er een sterke daling van de oestrogenen en vermindert dus ook de synthese van deze groeifactoren.

6 • Weergevoelige gewrichten, mythe of realiteit?

Er wordt vaak beweerd dat de regen de gewrichtshinder weer aanwakkert. Dit werd ontkracht door de Franse Academie voor geneeskunde, die geen verband kon bevestigen tussen luchtdrukschommelingen en de opflakkering van de gewrichtslast. Dit verband zou eerder te maken hebben met sedentariteit: bij slecht weer gaan mensen niet naar buiten en zijn ze geneigd om te blijven zitten, wat de last in de hand werkt. Veel bewegen is dus belangrijk! Het staat daarentegen wel vast dat reumapatiënten zich beter voelen met de warmte van een bedkruik of haardroger.

Wist u dat?

Inflammatoir reuma verschijnt dikwijls bij jongvolwassenen en kan zelfs kinderen treffen (juveniele artritis en spondylarthritis ankylopoetica).
Bij topsporters is het risico op artrose van de knie of de heup hoger dan 85%. Voetballers, handbal- en hockeyspelers lopen het meest risico.

's Morgens moeilijker op gang, stijf en stram? Ik zorg voor mijn gewrichten

Door in te grijpen op omgevingsfactoren

ik rook niet: roken is een potentieel uitlokkende factor van inflammatoir reuma;

ik speel overtollige kilo's kwijt: overgewicht drukt op de gewrichten en gaat gepaard met een drie- tot viermaal hoger risico op artrose van de knie en de vingers.

ik sport, maar zonder te overdrijven: sporten houdt de gewrichten soepel. Maar overdaad schaadt => verstandig sporten en de activiteiten afwisselen om niet altijd dezelfde gewrichten te belasten. Zacht voor de gewrichten: fietsen en zwemmen. Agressiever, vooral op harde grond, met weinig schokdemping: hardlopen, tennis, squash.

ik beperk stress: het is algemeen bekend dat herhaalde stress de gevoeligheid verhoogt.

Door in te grijpen op mijn voeding, door een beroep te doen op micronutritie en heilzame planten: een winnend trio

ik verlaag de bereidingstemperatuur: op hoge temperatuur worden er geglyceerde eiwitten gevormd, stoffen die een toename uitlokken van ontstekingsmoleculen, die heel agressief zijn voor de gewrichten.

ik kies een gunstig menu voor mijn 'gewrichten' met op het menu groenten en fruit rijk aan alkaliserende mineralen. Een overmaat aan zuren afkomstig van vlees, geraffineerde suikers, zout… tast de weefsels aan; gevoelige gewrichten kunnen hiervan het gevolg zijn. Ik kies ook voor polyfenolen en andere stoffen met oxidatieremmende eigenschappen (ik gebruik kruiden, alle kruiden verdrijven oxidatieve stress, ik kies voor een kleurrijk bord), omega-3-vetzuren uit kleine wilde vissoorten of koolzaad- en walnotenolie. Ik drink (water, groene thee, kruidenthee), vergeet niet dat het kraakbeen voor 75% uit water bestaat.

ik put uit de micronutritie: met silicium en vitamine C, die de productie van collageen bevorderen; mangaan, dat deelneemt aan de normale vorming van het bindweefsel; met nutriënten (vooral vitaminen) die de cellen helpen beschermen tegen oxidatieve stress. En ook zink, dat het zuur-base-evenwicht ondersteunt; vitamine D, die bijdraagt tot het behoud van het skelet, omega-3-vetzuren, die in te geringe mate aanwezig zijn bij mensen met reuma.

in geval van inflammatoir reuma test ik, zo nodig, voeding 'zonder gluten en zonder zuivelproducten': zuivelproducten en voedingsmiddelen met gluten kunnen bij voorbeschikte personen het darmslijmvlies aantasten dat dan niet langer zijn barrièrerol vervult en moleculen laat passeren die het immuunsysteem activeren en zo ontsteking uitlokken, zelfs in de gewrichten.
Praat erover met uw arts of therapeut.

ik gebruik planten die het gewrichtscomfort beogen: duivelsklauw, de bondgenoot bij uitstek in geval van artrose; bladeren van zwarte bes, die zowel ingrijpen op de eliminatie van zuren (afdrijvende werking) als op het ongemak, en mineraalrijke planten (waaronder silicium): paardenstaart, bamboe, brandnetel.